Gabriela Kiełczewska - Słowikowska


" Cztery elementy sk?adaj? si? na tworzenie raku: glina, glazura, ogie? i cz?owiek. Spo?rd nich cz?owiek jest najmniej przewidywalnym i najbardziej zawodnym elementem."

Hal Riegger

Tradycyjna ceramika Raku.

Ceramika Raku pochodzi z Japonii i jest nierozerwalnie po??czona z ceremoni? parzenia herbaty. W po?owie XVI w. mistrz owej ceremonii Sen no Rikyuu by? zwi?zany z budow? pa?acu Jurakudai w Kioto, budowanego na zlecenie Toyotomiego Hideyoshi - wczesnego wodza zjednoczonej Japonii. Przy budowie pracowa? rwnie? ceramik Choojiro (zm. 1589/90), ktry wytwarza? dla mistrza Rikyuu, r?cznie robione czarki do herbaty w pe?ni odpowiadaj?ce idea?owi estetycznemu wabi. To w?a?nie jego uwa?a si? za inicjatora tej specyficznej techniki utrwalania gliny. Po ?mierci Choojiro, Hideyoshi nada? jego adoptowanemu synowi Jokei, piecz?? ze znakiem "raku" (?atwo??, przyjemno??). Oznacza?o to, ?e Raku sta?o si? nie tylko nazw? techniki, ale rwnie? nazwiskiem rodziny, ktra mog?a produkowa? ceramik? t? technik?. Tak styl ceramiki, jak i rd przetrwa?y przez pokolenia do czasw wsp?czesnych.

Na zdj?ciach moja w?asna piecz?tka i znak jaki zostawia w glinie.

Ze wzgl?du na genez? powstania Raku, g?wn? form? tworzon? przez ceramikw w tej technice, jest r?cznie formowana czarka do herbaty. Charakterystyczne cechy czarek Raku to przede wszystkim niska temperatura wypa?u. Niewielkie piece opalane drewnem b?d? w?glem drzewnym, rozgrzewane by?y do odpowiedniej temperatury i dopiero wtedy wk?adano do nich wyschni?te wcze?niej przedmioty. Gdy twrca uzna?, ?e glazura zeszkli?a si? we w?a?ciwy sposb, nie wygasza? pieca, lecz metalowymi obc?gami wyci?ga? roz?arzone do czerwono?ci przedmioty i studzi? je na wolnym powietrzu. Ostateczny efekt zale?a? od wielu czynnikw: od rodzaju u?ytej gliny, szkliwa, temperatury w piecu, warunkw pogodowych i w ko?cu od umiej?tno?ci samego mistrza.

Oryginalne czarki Raku s? r?cznie formowane, maj? grube ?cianki i s? zazwyczaj pokryte gruba warstw? szkliwa w kolorze czarnym (kuro-raku) b?d? w kolorze czerwonym (ara-raku). Czarka na zdj?ciu wy?ej to czarne Raku autorstwa Choojiro znana jako Oguro (w wolnym t?. Wielka Czer?).

Zachodnie Raku.

W Europie Raku pojawi?o sie ok. 1911 roku dzi?ki angielskiemu ceramikowi Bernardowi Leach'owi, ktry wiele lat studiowa? japo?ska ceramik? w samej Japonii. Po powrocie do Wielkiej Brytanii kontynuowa? swoj? prac? u?ywaj?c tylko "czystych",tradycyjnych technik.

W latach '60 XX wieku ameryka?scy ceramicy Paul Soldner i Hal Riegger zacz?li eksperymentowa? z t? technik?. To dzi?ki nim wsp?czesne raku posiada taki element jak redukcja. Pierwszy etap wypa?u jest taki sam jak w tradycyjnej metodzie. Jednak, kiedy glazura jest ju? przetopiona, prace wyjmuje si? szczypcami i szybko przenosi do pojemnika wype?nionego palnym materia?em, np.: papier, trociny, sucha trawa, itp.

W mojej wersji wysypane na ziemie trociny przykryte ocynowanym wiadrem sprawdzaj? si? jako miejsce redukcji.

Pojemnik zamyka si? tak aby odci?? dost?p tlenu i pozwala si? pracy troch? przestygn??. Na koniec mo?na prac? zanurzy? w wodzie by zako?czy? ca?y proces. Przynosi to dwa efekty. Po pierwsze w charakterystyczne sp?kania w glazurze wnika dym powsta?y ze spalania w pojemniku i barwi je na czarno. Po drugie pewne zwi?zki u?yte w glazurze przybieraj? inne barwy, gdy poddamy je redukcji. W ca?ym procesie jest tyle momentw, ktre maja wp?yw na ostateczny efekt, ?e trzeba naprawd? bardzo dobrze zna? t? technik? i d?ugo j? praktykowa?, by ?wiadomie uzyskiwa? efekt o jaki nam chodzi. Jak w ka?dej sztuce wymagana jest praktyka, praktyka i jeszcze raz ... praktyka. Oczywi?cie istniej? jeszcze inne wersje techniki Raku (Slip-resist Raku, Naked Raku), ktre wzbogacaj? mo?liwo?ci i daj? rwnie? niezwyk?e efekty. Ale o tym troch? p?niej. :>

Zbli?enie pokazuje siatk? sp?ka? na powierzchni glazury podkre?lon? ciemnym kolorem dymu z redukcji (zdj. lewe). Na zdj?ciu prawym miseczka Raku z charakterystycznym, czerwonym przebarwieniem wewn?trz, powsta?ym przez siln? redukcj?.

C.D.N.

 








Administrator